Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası -Makaleler-

Kitap Hakkında

TAKDİM

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 134. maddesi uyarınca 1983 yılında kurulan Atatürk Araştırma Merkezi (ATAM), Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde faaliyet göstermektedir. Merkez, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Millî Mücadele süreci ve Cumhuriyet dönemi tarihine ilişkin bilimsel araştırmalar yürütmekte; bu alanlarda akademik üretimi teşvik eden çalışmalar gerçekleştirmektedir. ATAM, ulusal ve uluslararası düzeydeki paydaşlarıyla iş birliği içinde, monografik yayınlar, bilimsel toplantılar, projeler ve akademik etkinlikler aracılığıyla tarihsel bilincin güçlendirilmesini amaçlamaktadır. Yüksek lisans ve doktora öğrencilerine çalışma alanlarımız doğrultusunda araştırma bursları sağlayan merkezimiz, aynı zamanda nitelikli ihtisas kütüphanesiyle araştırmacılara hizmet etmektedir.

Bugüne kadar 600’ü aşkın basılı ve dijital yayını kamuoyunun istifadesine sunan ATAM, bu eserler arasında farklı dillerde yayımlanmış çalışmalarla uluslararası yayınevi niteliği kazanmıştır. Ayrıca, Atatürk ve Türk Dünyası temalı çevrim içi ansiklopediler aracılığıyla tarihsel mirası dijital ortama taşıyan ATAM, akademik ilkeler doğrultusunda hazırlanan ve 11 milyonu aşkın erişime ulaşan 1.300’ü aşkın maddeyi içeren Atatürk Ansiklopedisi’nin mobil uygulamasını hizmete sunmuştur. 31 Aralık 2024 tarihinde kamuoyuna açılan Türk Dünyası Ansiklopedisi’nin mobil uygulaması da bu dijital dönüşüm sürecinin bir diğer önemli adımı olmuştur. Bunların yanı sıra, altı ayda bir yayımlanan ve seçkin akademik indekslerde taranan Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, merkez yayıncılığının önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

Bu çerçevede elinizdeki eser, ATAM Dergisi’nde yer almış makalelerden özenle seçilerek hazırlanmıştır. Kitap, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarına damgasını vuran Atatürk Dönemi Türk dış politikasını çeşitli yönleriyle ele almakta; dönemin temel diplomatik yaklaşımlarını tarihsel bağlam içinde değerlendirmektedir.

Millî Mücadele’nin ardından kurulan yeni Türk devleti, uluslararası alandaki konumunu, büyük ölçüde Atatürk’ün öngördüğü dış politika ilkeleri doğrultusunda şekillendirmiştir. Bu ilkeler, yalnızca dönemin koşullarına cevap vermekle kalmamış; aynı zamanda Türkiye’nin uluslararası saygınlığını tesis eden bir diplomatik vizyonun temelini oluşturmuştur. Atatürk’ün barışçıl,gerçekçi ve ulusal çıkarları önceleyen dış politika anlayışı, Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren Türkiye’nin dış ilişkilerinde belirleyici bir rol oynamıştır.

Türkiye’nin dış politikasına yön veren temel prensiplerin kökeni, büyük ölçüde Atatürk döneminde atılan adımlara dayanmaktadır. Bu nedenle, söz konusu dönemin dış politikasını bilimsel bir bakış açısıyla incelemek, yalnızca tarihsel bir değerlendirme yapmak anlamına gelmemekte; aynı zamanda çağdaş dış politika pratiklerini daha iyi kavramak açısından da önemli bir katkı sunmaktadır.

Bu doğrultuda bu kitap ile Atatürk devri dış politikasının temel dinamikleri ortaya konularak Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası ilişkilerdeki tarihsel gelişimini anlamaya yönelik akademik bir zemin oluşturmak hedeflenmektedir.

Daha önce basılı olarak yayımlanan bu kıymetli çalışmanın, özgün hâline dokunulmaksızın çevrim içi tıpkıbasım formatıyla daha geniş kitlelere ulaştırılması hedeflenmiştir. Bu bağlamda başta Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Sayın BE Prof. Dr. Derya Örs’e verdikleri destekten ötürü; eserin dijital baskıya hazırlanmasında katkı sunan Yüksek Kurum Uzmanı Orhan İstanbul’a ve sürecin her aşamasında özveriyle çalışan ATAM personeline şükranlarımı sunuyorum. Kitapta yer alan makalelerin yazarlarından ve inceleyicilerinden ebediyete irtihal edenleri rahmetle anıyor, hayatta olanlara sağlık ve huzur diliyorum. Ayrıca bu eserin ilk basılı nüshasının hazırlanmasında görev almış, kurumumuzun değerli eski çalışanlarından merhume Berna Türkdoğan’ı da bu vesileyle saygıyla yâd ediyorum.

Çağdaş, gelişmiş ve her yönüyle kalkınmış bir ülke hedefleyen başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Türk Cumhuriyeti’nin kuruluşuna ve gelişimine katkı sağlayan bütün kahramanlarımızı, istiklal ve istikbal uğruna canını ortaya koyan tüm şehitlerimizi ve gazilerimizi minnet ve saygıyla anıyorum. Bu çalışmanın, Atatürk dönemi Türk dış politikası üzerine ilgi duyan okuyuculara bilgi sunmasını; bu alanda araştırma yapmak isteyen akademisyen ve öğrenciler için ise güvenilir bir başvuru kaynağı olmasını temenni ederim.

Prof. Dr. Ahmet KILINÇ
Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı

Künye