Yunan İzmir’den Kaçarken Bir İngiliz Amiralinin Kaleminden İZMİR GÜNLÜĞÜ (2 Eylül – 13 Aralık 1922)

Kitap Hakkında

TAKDİM

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumuna bağlı Atatürk Araştırma Merkezi (ATAM), Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve yakın dönem Türkiye tarihine dair bilimsel araştırmalar yapmak amacıyla 1983 yılında Anayasa’nın 134. maddesi uyarınca kurulmuştur. Kurulduğu günden bu yana geçen sürede, Cumhuriyetimizin düşünsel ve siyasal temellerini anlamaya yönelik araştırmalar yürütmüş; ulusal ve uluslararası düzeyde düzenlediği bilimsel toplantılar, yayımladığı eserler, dijital ansiklopedik kaynaklar ve süreli yayınlarıyla ülkemizin akademik birikimine önemli katkılar sunmuştur.

Atatürk Araştırma Merkezi, Millî Mücadele ve İzmir’in işgali ile kurtuluşuna ilişkin olarak daha önce yayımladığı “Kurtuluş ve Kuruluşun Sembol Kenti İzmir”, “Yunan Mezalimi (İzmir, Aydın, Manisa, Denizli - 1919-1923)”, “Diplomasi ve Savaş İngiliz Belgelerinde Batı Anadolu'da Yunan İşgali 1919-1922”, “Yunan İşgali'nde Batı Anadolu” gibi eserlerle bu döneme ışık tutmuş ve alanında temel kaynaklar üretmiştir.

Elinizdeki bu çalışma da söz konusu yayın çizgisine dâhil edilerek Merkezin Millî Mücadele ve İzmir odaklı tarih yazımına yeni ve özgün bir katkı sunmayı hedeflemiş Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlandığı kritik bir tarihsel dönemeçte, İzmir’in işgalden kurtuluşu ve sonrasında yaşanan gelişmelere bir İngiliz deniz subayının gözünden tanıklık eden eşsiz bir belge niteliğindedir. Günlük formatındaki bu belge, yalnızca askerî ve diplomatik gelişmeleri değil, aynı zamanda İzmir’in sosyal ve siyasal atmosferini, şehirdeki dönüşümü ve işgal güçlerinin tutumlarını birinci elden yansıtmaktadır.

Eserin temel önemi, resmî belgelerin ötesine geçerek dönemin uluslararası aktörlerinden biri olan bir İngiliz Amiralin gözünden İzmir’deki gelişmeleri detaylarıyla ortaya koymasıdır. Bu bağlamda eser, Türk tarihi açısından olduğu kadar İngiliz diplomasi ve istihbarat tarihi açısından da değerlidir. Aynı zamanda günlükte yer alan gözlemler, Millî Mücadele’nin uluslararası yansımalarını ve bu süreçte Batılı güçlerin bölgeye bakışını anlamamıza da olanak sağlamaktadır.

Günlüğün yayına hazırlanmasında hem tarihî kaynakların karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesine hem de metnin akademik titizlikle yorumlanmasına özen gösterilmiştir. Bu yönüyle eser, tarihçiler, araştırmacılar ve yakın dönem Türkiye tarihiyle ilgilenen okuyucular için güvenilir bir kaynak olmasının yanı sıra tarih meraklıları için de sürükleyici bir okuma sunmaktadır.

Eseri yayına hazırlayan Doç. Dr. Resul Yavuz’a, eserin inceleyicilerine, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya Örs’e, yayın takip sürecinde emeği geçen Bilimsel Şube Müdürü, Yüksek Kurum Uzmanı Selcan Koçaslan’a ve eserin teknik hazırlanış sürecinde emeği geçen tüm kurum personeline teşekkür ederim.

Millî Mücadele sonrası dönemi ve özellikle İzmir’in yeniden kazanılış sürecini anlamak isteyen okuyucular için önemli bir başvuru kaynağı olan bu eserin, Türkiye’nin yakın dönem tarihine dair yapılan çalışmalara katkı sunmasını temenni ederim.

Prof. Dr. Ahmet Kılınç

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı