Türkiye’de Göç Yönetiminde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü

Kitap Hakkında

TAKDİM

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı (ATAM), T.C. Anayasası’nın 134. maddesi gereğince 1983 yılında Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde kurulmuştur. Kuruluşundan itibaren, kendisine mevzuatla verilen görev ve sorumluluklar doğrultusunda, yurt içi ve yurt dışındaki paydaşlarıyla iş birliği içinde çeşitli akademik çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmalar arasında, başta Türkçe olmak üzere farklı dillerde yayımlanan monografik eserler, seçkin indekslerde taranan ATAM Dergisi, ulusal ve uluslararası sempozyumlar, kongreler, paneller, konferanslar ve bilimsel projeler yer almaktadır. ATAM; Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine dair konularda, alanında yetkin akademisyenler ve araştırmacılar ile iş birliği yaparak bilimsel çıktı üretimi yapmakta ve yaptırmaktadır. Bu doğrultuda sürdürdüğü faaliyetlerle, geçmişi geleceğe bağlayan akademik bir köprü olma görevini de yerine getirmektedir.

Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihini tüm yönleriyle araştırmak ve araştırma sonuçlarını yaymak misyonuyla bilimsel yayınlar yapan Atatürk Araştırma Merkezi günümüzde Türkiye Cumhuriyeti’ni doğrudan ilgilendiren konulara karşı da kayıtsız kalmamaktadır. Göç de bu konulardan biridir. Göç güzergâhında bulunan bir ülke olması sebebiyle Türkiye, zaman zaman hedef ülke, transit ülke ve kaynak ülke konumunda bulunmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’ndan alınan göç mirası Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren sürekliliğini korumuştur. 1950’lerde nüfus mübadeleleri temelli devam eden göçleri, 1988-1991 yıllarında Irak’tan temelli göçler, 1982 Afganistan göçleri, 1989 Bulgaristan göçleri, 1992-1995 Bosna ve 1998-1999 Kosova göçleri takip etmiştir. 2011 yılından itibaren de önce Suriye’deki olaylar neticesinde meydana gelen yoğun hareketliliği, 2021 Afganistan göçleri ve 2022 Mart ayında başlayan Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle yeni göçler takip etmiştir. Kısacası Türkiye göç merkezi olmaya devam etmektedir. 2011 yılından sonra Suriye’den yapılan göçler neticesinde Türkiye dünyada en fazla göçmen nüfusa ev sahipliği yapan ülkelerden biri haline gelmiştir. Bu durum, göç yönetimini yalnızca devletin değil, aynı zamanda sivil toplumun da aktif bir paydaşı olduğu çok boyutlu bir alana dönüştürmüştür.

Elinizdeki eser, Türkiye’de göçe yönelik faaliyet gösteren STK’ların göç yönetimindeki ve göç politikalarındaki rollerini ele alan bir çalışmadır. STK’ların göçe ve göçmenlere ilişkin düşünceleri, STK’ların göçle ilgili faaliyetleri, STK-kamu ilişkileri ile STK-STK ilişkilerinin nasıl kurulduğu incelenen konular arasındadır. Ayrıca 2013 yılında yürürlüğe giren 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun etkisi, göçe yönelik faaliyet gösteren STK’lara yönelik artan proje destekleriyle ve göç alanında sahada STK’lara duyulan ihtiyaçların artmasıyla beraber Türkiye’de geleneksel, hak-temelli, ihtiyaç-temelli, dinî-temelli STK’lardan ayrışan, profesyonel, göçmenlere yönelik çalışan, proje bazlı yeni tip “göç temelli STK’lar” bu çalışmada ele alınmış ve farklılıkları titizlikle ortaya konmuştur.

Gerektiğinde ülkemize sığınanları da ağırlayan bu toprakları bize vatan olarak armağan eden başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve kahraman silah arkadaşlarını rahmetle ve minnetle anarken, eseri hazırlayan Dr. Fatih Çelik’e, kitabın inceleyicilerine, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya Örs’e, kitabı yayına hazırlayan Yüksek Kurum Uzmanı Murat Saygın’a ve idari personele teşekkür eder, göç yönetiminin temel bir aktörü haline gelen STK’ları merkezine alan bu çalışmanın, akademik literatürde önemli bir boşluğu dolduracağını ve bu alanda çalışan araştırmacılar için temel bir referans kaynağı olacağını ümit ederiz.

Prof. Dr. Ahmet KILINÇ

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı