Balkan Savaşları’nın Diplomatik Boyutu ve Londra Büyükelçiler Konferansı (17 Aralık 1912- 11 Ağustos 1913)

Kitap Hakkında

TAKDİM

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, Milli Mücadele ve yakın dönem Türkiye tarihine dair bilimsel araştırmak yapmak amacıyla 1983 yılında Anayasası'nın 134. maddesi uyarınca Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde kurulmuştur. Kurulduğu yıldan bu yana Cumhuriyetimizin neredeyse yarım asrına tanıklık eden Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, Cumhuriyet tarihi araştırmaları alanında yaptığı faaliyetler, ulusal ve uluslararası düzeyde gerçekleştirdiği panel, sempozyum, çalıştay, sergi gibi etkinlikler, düzenlediği Atatürk Kongreleri, yayımladığı eserler, hem ağ sayfası hem de uygulama olarak kamuoyunun istifadesine sunduğu Atatürk Ansiklopedisi ve Türk Dünyası Ansiklopedisi, 1984 yılından bu yana yayınlanan ve seçkin indekslerde taranan Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi ile öncü ve alanında güvenilir bir Kurum olmuştur. Sosyal ve beşerî bilimler alanında ülke için öncelikli konular çerçevesinde tez konularını belirleyen yüksek lisans ve doktora öğrencilerine burs veren Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, akademik projeleri de desteklemektedir.

Kurumumuz Atatürk, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ile ilgili detaylı ve bilimsel yöntemlere dayalı birçok akademik etkinlik düzenlediği gibi aynı minvalde kitaplar ve makaleler de yayımlamıştır. 600'ü aşkın yayınımız içerisinde Osmanlı Devleti'nin son dönemi ile Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti'ni yakından ilgilendiren diplomatik gelişmeler yer almıştır. İsmet İnönü'nün İstiklal Savaşı ve Lozan, Adnan Sofuoğlu ve Seyfi Yıldırım tarafından kaleme alınan Arşiv Vesikalarına Göre 1921 Londra Konferansı: Tutanaklar-Belgeler, İlhan Turan tarafından hazırlanan İsmet İnönü Lozan Barış Konferansı Konuşma, Demeç, Makale, Mesaj, Anı ve Söyleşiler, Genel Okuyucu serimiz kapsamında Sevtap Demirci tarafından yazılan 100. Yılında Lozan Barış Antlaşması ve Selçuk Ural'ın çalışması olan Savaşa Son Veren Antlaşmalar (Milli Mücadele Dönemi) gibi çalışmalar yanında alanındaki önemli araştırmacıların sunduğu bildirilerin kitaplaştırılarak kamuoyunun istifadesine sunulduğu 90. Yılında Lozan ve Türkiye Cumhuriyeti Uluslararası Sempozyumu ile 100. Yılında Lozan Barış Antlaşması Sempozyumu gibi çalışmalarımız da mevcuttur. Bununla birlikte Atatürk Araştırma Merkezi Dergisinde Ömer Osman Umar ve Melek Yenisu tarafından beraber kaleme alınan "Gizli Antlaşmalar Çerçevesinde San Remo Konferansı'nda Orta Doğu'yu Şekillendirme Çabaları", İzzet Öztoprak'ın "Londra Konferansı ve Türkiye Meselesinin Cereyan-ı Müzakeratı", Yılmaz Altuğ'un "Atatürk ve Lozan Barış Konferansının İlk Devresi", Suat Akgül'ün "Paris Konferansı'ndan Sevr'e Türkiye'nin Paylaşılma Meselesi" başlıklı makaleler yer almaktadır.

Londra Büyükelçiler Konferansı 17 Aralık 1912-11 Ağustos 1913 tarihleri arasında toplanmıştır. Üçlü İtilaf ve Üçlü İttifak temsilcilerinden oluşan beş ülkenin büyükelçisi (Almanya, Avusturya, İtalya, Rusya, Fransa,) Londra'da 17 Aralık 1912'de İngiltere Dışişleri Bakanı Edward Grey'in Downing Caddesi'ndeki ofisinde bir araya gelmiştir. Toplantıya Grey başkanlık etmiştir. Konferans süresince ve sonrasında Balkanlar'daki anlaşmazlıkların giderilmesine ve Osmanlı Devleti'nin işgal edilen topraklarının yeni statüleri konusunda karar verilmeye çalışılmıştır. Londra Büyükelçiler Konferansı'nın temel gayesi adı geçen devletlerin -stratejik konumları başta olmak üzere arz ettikleri önem göz önünde bulundurulduğunda- Osmanlı ve Balkan coğrafyasını aslında kendi aralarındaki barışı muhafaza ederek paylaşmaktı. Elinizdeki evsaflı çalışmanın mimarı Prof. Dr. Necdet Hayta'nın kitapta da yer verdiği üzere Londra Büyükelçiler Konferansı'nın amacını en iyi özetleyen söz Grey'e aittir. Grey'in işaret ettiği gibi amaç "Herhangi bir konuda en iyi çözümü bulmak değil, büyük devletler arasındaki barışı korumaktı."

Prof. Dr. Necdet Hayta'nın Ege Adaları üzerine doktora çalışmasını yürütürken Balkan Savaşları'nın askeri yönü haricinde siyasî yönüne az değinildiğini tespit etmesi, elinizde bulunan Balkan Savaşları'nın Diplomatik Boyutu ve Londra Büyükelçiler Konferansı (17 Aralık 1912-11 Ağustos 1913) başlıklı kitabın nüvesini oluşturmuştur. Çalışma giriş, dört bölüm, sonuç, bibliyografya, harita ile portrelerden oluşan ekler ve dizinden oluşmaktadır. 2008 yılındaki ilk baskısı ile Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları arasındaki yerini almıştır.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı olarak bu eserin ikinci baskısı ile askeri tarihin sadece cephe hatlarındaki sıcak temastan ibaret olmadığını; silahların yerine kalemlerin çekildiği masaların da birer savaş meydanı olduğunu okurlara hatırlatma imkânı buluyoruz. Elinizdeki bu çalışma vesilesiyle başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm şehitlerimiz ile ebediyete irtihal eden gazilerimizi rahmet ve minnetle anıyoruz. Ayrıca bu kıymetli eserin yazarı Gazi Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Necdet Hayta'ya, kitabın inceleyicilerine, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya Örs'e, kitabın ikinci baskısının hazırlıklarında görev alan Yüksek Kurum Uzmanı Merve Uğur'a ve idari personele teşekkür eder; bu eserin, Balkan Savaşları'nın diplomatik ve siyasî yönünü araştıracaklara kaynak olmasını dileriz.

Prof. Dr. Ahmet KILINÇ

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı