Adil Hafıza Doğu Karadeniz

Kitap Hakkında

TAKDİM

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı (ATAM), T.C. Anayasası’nın 134. maddesi gereğince 1983 yılında Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde kurulmuştur. Kuruluşundan itibaren, kendisine mevzuatla verilen görev ve sorumluluklar doğrultusunda, yurt içi ve yurt dışındaki paydaşlarıyla iş birliği içinde çeşitli akademik çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmalar arasında, başta Türkçe olmak üzere farklı dillerde yayımlanan monografik eserler, seçkin indekslerde taranan ATAM Dergisi, ulusal ve uluslararası sempozyumlar, kongreler, paneller, konferanslar ve bilimsel projeler yer almaktadır. ATAM; Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine dair konularda, alanında yetkin akademisyenler ve araştırmacılar ile iş birliği yaparak bilimsel çıktı üretimi yapmakta ve yaptırmaktadır. Bu doğrultuda sürdürdüğü faaliyetlerle, geçmişi geleceğe bağlayan akademik bir köprü olma görevini de yerine getirmektedir.

Uluslararası politikada Türkiye aleyhine kullanılan temel tarihsel kesitlerden başlıcaları I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yıllarıdır. Ne yazık ki bu süreçte olağanüstü savaş koşulları altında devrin iktidarının gayrimüslimlere yönelik bazı politika ve uygulamalarının sonuçları, aradan yüz yılı aşkın bir süre geçmiş olmasına rağmen canlı tutulmaya çalışılmış ve hatta asılsız iddialarla yeniden üretilmiştir. I. Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı Devleti’nin, Millî Mücadele döneminde ise TBMM hükûmetinin söz konusu politika ve uygulamalarına neden olan faaliyetlerden biri ise başta Yunanistan olmak üzere büyük Avrupalı devletlerin desteğiyle gelişip büyütülen Pontusçuluk siyaseti olmuştur. Fakat İstiklal Harbi’nin kazanılmasından sonra toplanan Lozan Barış Konferansı’nda Anadolu’da bulunan Rumların ve Yunanistan’da bulunan Türk ahalinin yer değiştirmesiyle ilgili olarak imzalanan mübadele sözleşmesinden sonra Türk Hükûmeti için Pontusçuluk tarihe karışmıştır. Ne var ki 1980’lerden itibaren ulusal ve uluslararası politik çıkarlar doğrultusunda asılsız Rum soykırımı iddialarıyla Pontusçuluk siyaseti yeniden üretilmiştir. Politik kazanımlar elde etmek üzere girişilen bu faaliyet Türk ve Yunan milletinin toplumsal travmalarını yeniden canlandırarak iki millet arasına ekilen düşmanlık ve nefret tohumlarının daha da güçlenmesine sebep olmuştur.

Osmanlı’nın son dönemi ve Millî Mücadele’ye ilişkin çalışmalar yalnızca akademik değil aynı zamanda toplumlar arası uzlaşı açısından da önemlidir. Elinizdeki bu çalışma Adil Hafıza Doğu Karadeniz (Fair Memory East Blacksea) Projesi kapsamında Atatürk Araştırma Merkezi’nin desteğiyle gerçekleştirilen ve odağında iki dilde hazırlanan Adil Hafıza Doğu Karadeniz internet sitesi bulunan bir projenin parçasıdır. Eser, yukarıda bahsi geçen anlayışın bir yansıması olarak söz konusu tarihsel kesite dair adil bir ortak hafıza oluşturulmasına yönelik ortaya çıkmış olup yakın tarihimizin hassas bir konusunu incelemekte ve okuyucuya nesnel bir bakış açısı sunmaktadır. Çalışmada çeşitli tarihsel malzemeler ve görüşler doğrultusunda Türklere yönelik iddiaların gerçek dışılığı ve bu iddiaların asıl mahiyetinin ortaya konulması amacıyla çeşitli akademisyen ve tarihçinin Türkçe ve İngilizce dillerinde hazırlanan yazıları görsel malzemeler eşliğinde derlenmiştir. Başta proje yürütücüsü Prof. Dr. Süleyman Beyoğlu olmak üzere eseri hazırlayan proje ekibi ve yazarlara, eserin inceleyicilerine, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya Örs’e, kitabı yayına hazırlayan Yüksek Kurum Uzmanı Murat Saygın’a ve idari personele teşekkür eder, çalışmanın tarih meraklıları ve akademik camia için faydalı olmasını ve toplumlar arası uzlaşıya katkı sağlamasını temenni ederiz.

Prof. Dr. Ahmet KILINÇ
Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı

Künye