Damat Ferit Paşa Hükümetlerinin Milli Mücadele Karşıtı Politikaları

Kitap Hakkında

TAKDİM

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu’na bağlı Atatürk Araştırma Merkezi (ATAM), 1983 yılında, Anayasa’nın 134. maddesi uyarınca kurulmuş olup, Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine dair bilimsel
çalışmalar yürütmektedir. Yurt içi ve yurt dışındaki paydaşlarıyla iş birliği içinde, monografik eserler, sempozyumlar, konferanslar, paneller, kongreler ve projeler üreterek tarih bilincini güçlendirmeyi hedeflemektedir. ATAM, 600’ün üzerinde, arasında yabancı dillerde eserler de bulunan basılı ve e-yayın ile uluslararası yayınevi niteliğine sahiptir. Ayrıca seçkin indekslerde taranan ATAM Dergisi altı ayda bir yayımlanmaktadır. ATAM bütün faaliyetlerinin yanı sıra Atatürk ve Türk Dünyası konulu çevirim içi ansiklopediler ile geçmişin mirasını geleceğe taşıyan akademik bir köprü olarak, alanında yetkin araştırmacılarla Türkiye Cumhuriyeti tarihinin dönüm noktalarını aydınlatmayı sürdürmektedir. Bu bağlamda, ATAM öncelikle, akademik ilkelerle yazılan ve 12 milyona yakın erişim sağlanmış 1300’ün üzerinde maddeyi barındıran Atatürk Ansiklopedisi için hazırlanan “Atatürk Ansiklopedisi Mobil Uygulaması'nı hizmete açmıştır. Bundan sonra ATAM, Türk devletleri, tarihî şahsiyetler, kültür, sanat, edebiyat ve daha birçok alanda kapsamlı içerik web sitesi ile 31 Aralık 2024
tarihinde kamuoyunun istifadesine sunulan Türk Dünyası Ansiklopedisi’nin de mobil uygulamasını hayata geçirmiştir.

ATAM, Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti tarihine dair konularda, alanında yetkin akademisyenler ve araştırmacılar ile iş birliği yaparak bilimsel çıktı üretimi yapmakta ve yaptırmaktadır. Bu doğrultuda sürdürdüğü faaliyetlerle, geçmişi geleceğe bağlayan akademik bir köprü olma görevini de yerine getirmektedir.

ATAM, temel çalışma alanlarından biri olan Millî Mücadele dönemini kapsayan birçok yayını okuyucusu ile buluşturmuştur. Bu bağlamda elinizdeki bu eser, Damat Ferit Paşa hükümetinin Millî Mücadele ve Kuvâ-yı Milliye’ye karşı uyguladığı politikaları, döneme ait belge ve bilgiler ışığında incelemektedir. Mondros Mütarekesi sonrası Anadolu’daki işgaller karşısında halkın mücadeleye başlamasının, Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışının ve Erzurum–Sivas Kongreleri aracılığıyla halkın mücadeleyi tek elden yürütme kararının vurgulandığı eserde, bu sürecin Damat Ferit Paşa Hükûmeti tarafından nasıl engellenmeye çalışıldığı anlatılmaktadır.

Eser altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Damat Ferit Paşa Hükümeti tarafından Kuvâ-yı Milliye Hareketi’ne destek verdikleri için görevlerinden azledilen Kuvâ-yı Milliyeciler ele alınırken, ikinci bölümde Damat Ferit Paşa’nın Kuvâ-yı Milliye hakkındaki ithamlarına değinilmiştir. Eserin üçüncü bölümünde, Damat Ferit Paşa tarafından Kuvâ-yı Milliye’ye karşı ortaya koyduğu iki belge (Fetevâ-yı Şerife ve Hükümet Beyannamesi) ve Sultan Vahdettin’in “Hatt-ı Hümâyûnu” üzerinde durulmuştur. “İdama mahkûm” edilen Kuvâ-yı Milliyecilerin ele alındığı dördüncü bölümde, idam gerekçeleri hakkında bilgi verilmiştir. Beşinci bölümde; Damat Ferit Paşa’nın desteklediği isyanlar hakkında bilgi verilmiştir. Altıncı ve son bölümde ise; Damat Ferit Paşa’yı hedef alan ve Kuvâ-yı Milliyeciler tarafından tertip edilen bir suikast girişimi anlatılmıştır.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığımızca, görev alanımıza giren Millî Mücadele döneminin ve özellikle Damat Ferit Paşa hükûmetlerinin Kuvâ-yı Milliye başta olmak üzere Millî Mücadele genelinde yürüttüğü engelleme politikasının bir portresini sunan bu yayının 2025 yılında 2. baskısının yapılmasında fayda görülmüştür. Eserin, bu alanda yeni akademik çalışmaları teşvik etmesini ve kamuoyunun farklı bakış açıları kazanmasına vesile olmasını temenni ederiz. Eseri hazırlayan Prof. Dr. Osman Akandere ve Doç. Dr. Hasan Ali Polat’a, kitabın inceleyicilerine, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı BE Prof. Dr. Derya Örs’e, kitabın bu baskısını yayına hazırlayan ATAM Başkan Yardımcısı Arzu Güvenç Saygın’a ve idari personele teşekkür eder, bu eserin, tarih meraklıları ve akademik camia için faydalı bir kaynak olmasını dileriz.

Prof. Dr. Ahmet KILINÇ

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı